Καφενέδες του Στανού – μια εικόνα του χθες στο #KOUZINA! Πώς ένας φορέας παραδίδει μαθήματα οργάνωσης!

Όλα χθες στο Στανό οργανώθηκαν τέλεια!
Μια ιστορία από το παρελθόν ζωντάνεψε μέσα από τα μαγικά χέρια των μελών του Συλλόγου Γυναικών Στανού, που έστησαν ένα σκηνικό πραγματικά κλεμμένο από τον 20ο αιώνα και τοποθέτησαν ανθρώπους – ήρωες να πρωταγωνιστούν σε αυτό.

Το θέμα της εκδήλωσης ήταν διπλό:
👉🏽 από τη μια οι καφενέδες του Στανού – τα ταπεινά αυτά μαγαζιά, που μέσα από τη ρουτίνα της επανάληψης συντήρησαν μια μαγειρική κληρονομιά αιώνων, κρατώντας ζωντανό το μύθο της στανιώτικης κουζίνας,
👉🏽 από τη άλλη τα πιταρούδια (δηλ.τα τσιπιτίκια στα «στανιώτικα»), που κατά παράδοση γίνονταν με τα εποχικά και τα βρισκούμενα – κλείνοντάς στην αλευρένια ζύμη τους τους θησαυρούς της στανιώτικης γης.

Οι Στανιώτες μας υποδέχθηκαν στον καφενέ της Δήμητρας:
✔️ Βρετανοί εκπρόσωποι Τύπου και
✔️ Σουηδοί από την Πανεπιστημιακή Σχολή Τεχνών, Χειροτεχνίας και σχεδιασμού, KONSTAFCT της Στοκχόλμης (τους οποίους η Αριστοτελική Σύμπραξη προσκάλεσε και φιλοξένησε στην περιοχή προς όφελος ενός συλλογικού project υφαντουργίας και ταπητουργίας),
βρέθηκαν ανάμεσα στους πόντιους χορευτές από τη Βέροια, αλλά και στους ντόπιους – έγιναν όλοι μεμιάς μια πολύχρωμη παρέα!

Η Δήμητρα είχε στολίσει περίτεχνα το μπαλκόνι του καφενέ. Υφαντά, κεντίδια, στρωσίδια, δίσκοι παλιοί με ποτηρούδια και πλεκτά σεμέν, σερβίτσια με φλυτζάνια λουλουδάτα – πορσελάνες της δεκαετίας του 1950, κανάτες με δροσερό νερό, τσαγιερά, λικέρ σε καράφες σκαλιστές, γλυκά του κουταλιού σε μπολάκια, μεζεδάκια αλά παλαιά = ελιές Χαλκιδικής στο λάδι και τσίπουρο και τόσα άλλα. Χοροί ζωηροί των Ποντίων – υποδοχή με τα όλα της! Οι φιλοξενούμενοι ενθουσιάζονται.

Και μετά στης Ευαγγελίας.
Αναβίωση ενός πραγματικού καφενέ της δεκαετίας του 1960. Ξύλινα τραπέζια έξω με θαμώνες – βιοπαλαιστές τους χθες – λες και ήταν πάντα εκεί.
Τα στρωσίδια βασισμένα στην υφαντική τέχνη του Στανού. Οι μεγαλύτεροι τα απολαμβάνουν τσίπουρο με το μεζέ το τότε: ντομάτα με το αγγουράκι, παστή σαρδέλα στα καλύτερά της, τυράκι του Θεόφιλου, πιπερίτσες τουρσί, πατάτες σαλάτα με κρομμύδια, ελιές γεμάτες Χαλκιδικής. Δίπλα ένα καλλιγραφένιο τραπέζι «με τα όλα του». Ψωμί ζυμωτό, λουκάνικο στανιώτικο, πιταρούδια, τουρσιά, τυριά, ελίτσες και τσίπουρο φτιαχτικό με γλυκάνισο.
«Πώς ήταν η ζωή τότε»? Ρωτούμε τους γηραιότερους.
«Δύσκολη. Μας απαντούν. Δεν είχαμε να φάμε. Γάλα σκόνη και γαλέτα για πρωινό, Ξύδι, ζάχαρη και ψωμί για μεσημεριανό. Κι αν μια στις τόσες περίσσευε λίγο αλεύρι, αυτό γινόταν πιταρούδια (τσιπιτίκια) – ήταν το γιορτινό».
«Η ζωή στη δουλειά ήταν απάνθρωπη» λένε. «Για 10 δραχμές δουλεύαμε όλη τη μέρα στα ξύλα, στα χωράφια, στο δρόμο. Φτώχεια».
«Σήμερα είμαστε καλά» λένε κάποιοι άλλοι.
Οι ντόπιοι χορευτές διακόπτουν. Να χορέψουμε λένε. Και αρχίζει η χορευτική περαντζάδα προς την πλατεία. Όλοι σε μεγάλα κέφια.

Καταλήγουμε στην πλατεία. Όλα στολισμένα κατά πώς πρέπει.
Ο Σύλλογος αυτός τους Στανού διδάσκει «πώς να τα κάνεις όλα τέλεια».
Ψεγάδι πουθενά.
Τακτοποιημένα όλα στη λεπτομέρεια μας περίμεναν για να τα καταγράψουμε και να τα απολαύσουμε.

Μιλούμε για τα τσιπιτίκια. Η Δήμητρα τηγανίζει ανελέητα. Δίνουμε τη συνταγή. «Με τη ζύμη που περίσσευε από τα τραχανά» μας λένε οι στανιώτισες. «Τη γεμίζαμε και αυτή με το περισσευούμενο». Η νοστιμιά του απλού απερίγραπτη. Μπορείς να τρως όλο το βράδυ. Οι φιλοξενούμενοι δεν μπορούν να σταματήσουν.

Οι Πόντιοι αναβιώνουν τον κλήδονα. Πηδούν τις φωτιές. Θέαμα.

Η Ευαγγελία μας μιλά για τους καφενέδες. Μια υπέροχη κυρία, κόρη ιδιοκτήτη παλαιού καφενείου, μιλά για το τότε και συγκινείται. Μας αγγίζει. Φωτογραφικό υλικό μας δείχνει το παρελθόν. Δείχνει και τους οργανοπαίκτες (💡νέο project)!

Και μετά χορεύουμε. Το γλέντι πάντα διαδέχεται το αφήγημα στις εκδηλώσεις του KOUZINA.

Και επειδή αυτό το τέλειο χθεσινοβραδινό δρώμενο ήταν τόσο άψογο, δώσαμε υπόσχεση στο Σύλλογο Γυναικών Στανού – που το οργάνωσε – να το μεταφέρουμε και στη Θεσσαλονίκη ως promo του επόμενου KOUZINA, ώστε να δώσουμε την ευκαιρία στη συμπρωτεύουσα να αποκτήσει την εμπειρία που αποκτήσαμε εμείς χθες.

Σύντομα με ημερομηνία λοιπόν!